Als jongen van veertien begon hij aan een weefgetouw. Een paar jaar later stond hij aan boord van een marineschip, op weg naar een conflictgebied aan de andere kant van de wereld. Het leven van Anton Smits werd gevormd door plichtsbesef, reizen, en de behoefte om iets te betekenen — voor de marine, en later voor de gemeenschap van veteranen.

Vroege jaren

Anton werd geboren op 14 december 1939 in Enschede. Na de lagere school ging hij al op jonge leeftijd aan het werk. In de textielindustrie, destijds de ruggengraat van de regio, begon hij als leerling-wever. Binnen een half jaar werkte hij zelfstandig. Zijn werkgever zag in hem een serieuze vakman en moedigde hem aan om verder te leren aan de Hogere Textielvakschool.

Die plannen kwamen niet tot uitvoering. Toen Anton zeventien was, gingen zijn ouders uit elkaar. In die periode besloot hij het roer om te gooien. Hij wilde iets anders — weg uit het bekende, de wereld in. De marine bood die mogelijkheid.

Een loopbaan op zee

Op 10 september 1956 ging Anton als beroeps in dienst bij de Koninklijke Marine, als matroos derde klasse. Zijn opleiding bracht hem eerst aan wal, maar niet veel later kwam zijn eerste plaatsing: Hr. Ms. De Ruyter. Vervolgens volgden opleidingen aan boord van Hr. Ms. De Zeven Provinciën en de artillerieschool. Hij specialiseerde zich als kanonnier en werd vervolgens geplaatst op Hr. Ms. Overijssel — een schip dat zijn naam deelde met zijn geboorteprovincie.

Op 1 juli 1958 vertrok het schip naar Nederlands Nieuw-Guinea. De reis duurde ruim een maand. Op 7 augustus arriveerden ze in het gebied, waar de bemanning zich voorbereidde op een periode van waakzaamheid. De inzet volgde een strak ritme: zes uur op, zes uur af. Oorlogswachten, patrouilles, lange uren op zee. Veel aanlopen in havens waren er niet. Bevoorrading kwam via koopvaardijschepen. Post, die van grote betekenis was, werd per luchtpost bezorgd — in tonnen die naast het schip in zee werden gedropt.

Vanaf het schip werd er regelmatig gevuurd. Af en toe belandde er een granaathuls in het water. Dan moest er een rapport worden geschreven om dat te verantwoorden. Regel was regel, ook als de praktijk weinig ruimte liet voor nuance.

De Overijssel keerde op 6 november 1959 terug naar Nederland. De aankomst op 22 december kwam precies op tijd voor de feestdagen.

Nog een missie, nog een reis

Anton bleef bij de marine. In februari 1961 werd hij geplaatst op Hr. Ms. Limburg. In januari 1962 vertrok hij opnieuw, ditmaal richting de West. Daar bleef het niet bij. Op 14 februari meerde het schip aan bij de Nederlandse Antillen, maar enkele weken later werd doorgevaren naar Nieuw-Guinea. Op 13 april kwamen ze aan. De periode was korter dan de eerste keer, maar de inzet bleef intensief. Eind augustus volgde de terugtocht naar de Antillen. Daarna, begin oktober, zette het schip koers naar Den Helder, waar het op 18 oktober aankwam.

Aan boord ging het er gedisciplineerd aan toe. Geen conflicten, geen strubbelingen — ondanks de drukte van 280 man op beperkte ruimte. Na een laatste korte plaatsing in Hilversum, bij het marine-opleidingskamp, besloot Anton de marine te verlaten. Niet omdat hij dat per se wilde, maar omdat het gezinsleven daar om vroeg. Zijn vrouw Wiesje voelde weinig voor een verhuizing naar Den Helder. Het werd Enschede.

Een nieuwe koers

Anton vond werk als chauffeur bij het Gemeentelijk Energiebedrijf, later opgegaan in andere namen en structuren. Hij bleef er veertig jaar werken, met plezier en betrokkenheid. Daarna ging hij met pensioen, maar stilzitten deed hij niet.

Hij was al jaren lid van de AVOM — de Algemene Vereniging van Oud- en actief dienend personeel van de Koninklijke Marine — en nam binnen die organisatie diverse taken op zich. Hij werd pr-functionaris en bezocht bijeenkomsten, herdenkingen en representatieve evenementen, in binnen- en buitenland.

Herdenkingen en ceremoniële rollen

In Nederland was Anton zichtbaar op momenten van nationale betekenis. Hij maakte deel uit van de erewacht tijdens de uitvaarten van Prins Bernhard en voormalig vorstin Juliana. Hij liep als vaandeldrager mee tijdens het defilé op de Landelijke Veteranendag. Ook was hij aanwezig bij Prinsjesdag, de huwelijksceremonie van Koning Willem-Alexander en Koningin Máxima, en bij herdenkingen in onder meer Enschede, Amsterdam (de Dam), Wageningen en Havelte.

Internationaal vertegenwoordigde hij de vereniging onder andere in Londen, bij bijeenkomsten van de Royal Naval Association en tijdens ceremonies bij de Union Jack Club en Buckingham Palace.

Veteranenwerk in Enschede

In Enschede werd Anton gevraagd om voorzitter te worden van de Veteranen Sociëteit, als opvolger van de heer Hendriks. Hij nam die taak op zich en bleef jarenlang betrokken, vooral bij de jaarlijkse herdenking bij het Indië-monument. In 2022 droeg hij de voorzittershamer over aan Arie Blokland. Nog altijd is hij aanwezig op de maandelijkse bijeenkomsten, zowel in de Zuiderspeeltuin als aan de Bruggertstraat.

Tot op de dag van vandaag is hij actief, herkenbaar en verbonden met de gemeenschap van veteranen — niet uit plicht, maar uit gewoonte.